Chat with us, powered by LiveChat

Długotrwałość procedury przekształceniowej a zawiadomienie o przekształceniu

5

Etap zawiadomienia wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu spółki jest punktem niemal każdego procesu restrukturyzacyjnego. Nie rozstrzygając o wadze przedmiotowego etapu w kontekście całego procesu przekształcenia spółki, zawiadomienia wspólników bez wątpienia wydłużają przeprowadzenie restrukturyzacji. Czy faza zawiadomienia wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu spółki jest faktycznie konieczna we wszystkich strukturach wspólniczych?

Ratio legis zawiadomienia

Zgodnie z art. 560 § 1 kodeksu spółek handlowych (ksh) spółka zawiadamia wspólników o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu spółki dwukrotnie, w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie i nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia tej uchwały, czyniąc to w sposób przewidziany dla zawiadamiania wspólników spółki przekształcanej. Zawiadomienie wspólników jest przypisane fazie menadżerskiej procesu przekształcenia, jakkolwiek skierowane są one do wspólników spółek, dlatego pośrednio odnoszą się do jego fazy właścicielskiej. Ratio legis przepisu art. 560 ksh polega niewątpliwie na poinformowaniu wspólników danej spółki o dacie oraz miejscu odbycia spotkania, zaś w przypadku spółek kapitałowych – odpowiednio o dacie oraz miejscu zgromadzenia wspólników lub walnego zgromadzenia, na których to będzie podejmowana uchwała o przekształceniu spółki. Obok tego wspólnicy spółki powinni otrzymać zgodnie z art. 560 § 2 ksh informację o istotnych elementach planu przekształcenia oraz opinii biegłego rewidenta, a także o miejscu oraz terminie, w którym mogą się zapoznać z pełną treścią planu i załączników, a także opinią biegłego rewidenta, przy czym termin ten nie może być krótszy niż dwa tygodnie przed planowanym dniem powzięcia uchwały o przekształceniu. Wprowadzając do procedury przekształceniowej etap zawiadomienia wspólników ustawodawca zakładał, że podmioty odpowiedzialne za fazę menadżerską oraz fazę właścicielską procesu są zasadniczo powiązane w niskim stopniu, zaś decyzję podejmowane są na każdym etapie autonomicznie. Powyższe założenie implikuje zatem konieczność poinformowania wspólników pasywnych odpowiednio wcześnie oraz szczegółowo o warunkach zmiany formy prawnej spółki do której pierwotnie przystąpili, ich roli w spółce przekształconej, a także skutkach niezłożenia przez wspólnika oświadczenia o przystąpieniu do spółki przekształconej.

Sposób zawiadomienia

Zgodnie z art. 560 § 1 ksh zawiadomienie powinno być dokonane w sposób przewidziany dla zawiadamiania wspólników spółki przekształcanej. W przypadku spółek kapitałowych zawiadomienie powinno następować zatem zgodnie z art. 238 ksh, w przypadku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz odpowiednio art. 402 albo art. 4021 § 1 ksh w przypadku spółki akcyjnej. Wobec treści art. 126 § 1 pkt 2 ksh zasady zawiadamiania wspólników spółki komandytowo – akcyjnej (co dotyczy również komplementariuszy niebędących akcjonariuszami) powinno odbyć się w oparciu o art. 402 ksh.

Wobec powyższego, w przypadku spółki akcyjnej oraz spółki komandytowo akcyjnej, w których co najmniej jedna akcja jest na okaziciela, zawiadomienie akcjonariuszy (zaś w spółce komandytowo-akcyjnej również komplementariuszy), zgodnie z ogólną regułą powinno nastąpić przez ogłoszenie zamieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej, w której wszystkie akcje są imienne (co dotyczy również spółki komandytowo-akcyjnej), powinni zostać zawiadomieni o przekształceniu spółki za pomocą listów poleconych lub przesyłek nadanych pocztą kurierską. Należy pamiętać, że co do tych sytuacji zawiadomienie wspólników następuje w oparciu o teorię wysłania, co oznacza, że obliczanie biegu terminów zawiadomienia wspólników będzie dokonywane w odniesieniu do daty wysłania listu poleconego czy też nadania przesyłki pocztą kurierską, nie zaś jego doręczenia. Adresy, na które wysyłane będą zawiadomienia powinny być ustalane zasadniczo w oparciu w adresy wskazane odpowiednio w księdze udziałów oraz księdze akcyjnej. Nie należy zapominać, że formalna procedura wysyłania zawiadomień poprzez wysyłanie listu poleconego lub przesyłki nadanej pocztą kurierską, może być zastąpiona poprzez wysłanie wspólnikom/akcjonariuszom zawiadomienia pocztą elektroniczną, co pozwala zrealizować wymóg zawiadomienia w sposób szybszy i mniej kosztowny. Wykorzystanie formy elektronicznej uzależnione jest jednak od wyrażenia przez wspólnika/akcjonariusza uprzedniej pisemnej zgody na wysłanie zawiadomienia e-mailem, jednocześnie wskazującego adres, na który zawiadomienie powinno być wysłane. Zawiadomienie wspólników drogą mailową również opiera się o teorię wysłania, co oznacza, że dzień prawidłowego wysłania wiadomości mailowych do wspólników/akcjonariuszy wyznacza początek biegu ustawowych terminów zawiadomienia.

Kodeks spółek handlowych nie rozstrzyga o sposobie zawiadomienia wspólników przypadku spółki jawnej, partnerskiej oraz komandytowej. Wobec powyższego w przypadku sposobu zawiadomienia wspólników wymienionych spółek osobowych odpowiednie zastosowanie znajdzie art. 61 kodeksu cywilnego. Dojście zawiadomienia do adresata – zarówno w formie pisemnej, jak i elektronicznej – powinno zatem nastąpić w taki sposób, by mógł on zapoznać się z jego treścią. W konsekwencji od momentu skutecznego doręczenia zawiadomienia wspólnikom należy liczyć terminy na zawiadomienie wspólników. Mając na uwadze powyższe sposób zawiadomienia wspólników w przypadku spółki jawnej, partnerskiej i komandytowej jest ściśle uzależniony od stosunków wewnętrznych w danej spółce i relacji między wspólnikami, dlatego w przypadku niskiego poziomu zaufania pomiędzy wspólnikami wskazane jest awizowanie przesyłki poleconej, które zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 5.10.2005 r., I PK 37/05) tworzy domniemanie faktyczne możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia woli.

Termin zawiadomienia

Zawiadomienie o zamiarze powzięcia uchwały o przekształceniu spółki powinno nastąpić dwukrotnie, w odstępie nie krótszym niż dwa tygodnie i nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia tej uchwały. Wątpliwości w doktrynie wzbudza początek biegu terminu miesięcznego – tj. czy należy liczyć go od daty pierwszego zawiadomienia czy od daty drugiego zawiadomienia. W mojej ocenie wątpliwości interpretacyjne przepisu na korzyść liczenia terminu miesięcznego od daty pierwszego zawiadomienia w dostateczny sposób wyjaśnia po pierwsze (1) wykładnia literalna przepisu, oraz (2) sprzeczność odmiennej wykładni z treścią art 560 § 2 ksh, który jednoznacznie wskazuje, że wspólnicy spółki powinni mieć zagwarantowany termin nie krótszy niż 2 tygodnie na zapoznanie się z dokumentami przekształceniowymi, nie zaś termin nie krótszy niż termin miesięczny.

Zawiadomienie o przekształceniu powinno odbyć się dwukrotnie. Odstęp pomiędzy pierwszym, a drugim zawiadomieniem nie powinien być krótszy niż dwa tygodnie. Wspomniany termin dwóch tygodni jest terminem minimalnym, co oznacza, że dopuszczalne jest wprowadzenie dłuższych odstępów pomiędzy zawiadomieniami np. trzy lub cztery tygodnie, jakkolwiek w zdecydowanej większości przypadków takie wydłużenie będzie bezcelowe (dotyczy to również terminu miesięcznego).

Obrazując powyższe na przykładzie zawiadomienia o przekształceniu wspólników spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – w przypadku gdy pierwsze zawiadomienie zostało wysłane wspólnikom spółki przekształcanej w dniu 28 kwietnia 2015 roku, drugie zawiadomienie może zostać wysłane najwcześniej 13 maja 2015 roku. Podjęcie uchwały przekształceniowej na zgromadzeniu wspólników mogłoby zaś odbyć się najwcześniej 29 maja 2015 roku.

Treść zawiadomienia

Zasadniczo treść zawiadomienia wskazana została w art. 560 § 2 ksh, który wskazuje, że zawiadomienie, powinno zawierać istotne elementy planu przekształcenia oraz opinii biegłego rewidenta, a także określać miejsce oraz termin, w którym wspólnicy spółki przekształcanej mogą się zapoznać z pełną treścią planu i załączników, a także opinią biegłego rewidenta. Dodatkowo na podstawie art. 560 § 3 ksh do zawiadomienia należy dołączyć projekt uchwały o przekształceniu oraz projekt umowy albo statutu spółki przekształconej, przy czym nie dotyczy to przypadku, w którym zawiadomienie jest ogłaszane.

W przypadku spółek kapitałowych oraz spółki komandytowo-akcyjnej wskazane jest połączenie czynności zawiadomienia o przekształceniu z zawiadomieniem wspólników o zwołaniu nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników/walnego zgromadzenia, stosując w tym zakresie odpowiednio art. 238 § 2 ksh oraz art. 402 § 2 ksh, poprzez dodanie stosownych informacji w treści zawiadomienia.

Skutki naruszenia przepisów o zawiadomieniu

Skutkiem naruszenia opisanych powyżej zasad zawiadomienia wspólników o przekształceniu jest możliwość zaskarżenia przez wspólników spółki przekształcanej uchwały o przekształceniu powództwem o stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 567 § 1 ksh. W przypadku zatem gdy wszyscy wspólnicy zagłosowali za uchwałą o przekształceniu oraz złożyli oświadczenia o uczestnictwie w spółce przekształconej, kognicja sądu rejestrowego w przedmiocie kontroli prawidłowości przeprowadzenia zawiadomień wspólników o przekształceniu jest wyłączona.

Uwagi końcowe

Przekształcenie spółki jest bez wątpienia doniosłym wydarzeniem w procesie funkcjonowania spółek, dlatego etap zawiadomienia wspólników powinien w istocie w sposób kompletny przedstawić wspólnikom jego konsekwencje oraz funkcje wspólników w spółce przekształconej. Niemniej jednak etap ten w wielu wypadkach stanowi wyłącznie literalne wypełnienie obowiązków narzuconych przez ustawodawcę na przedsiębiorców, które to działania ukierunkowane są wyłącznie chęcią formalnego spełnienia wymagań wskazanych przez ustawę. Dotyczy to w szczególności spółek, w której wspólnicy są ze sobą ściśle powiązani, w strukturach charakteryzujących się wysokim stopniem zaufania oraz w których struktury zarządcze oraz właścicielskie niejako przenikają się.

Mając na uwadze powyższe oraz uwzględniając długotrwałość procesu zawiadomienia, właściwym byłoby wprowadzenie przez ustawodawcę odpowiednich zmian, które umożliwiłyby niewykonywanie zawiadomień o przekształceniu, pod warunkiem wyrażenia przez wspólnika/akcjonariusza uprzedniej pisemnej zgody na niewykonywanie przedmiotowego obowiązku. Niezależnie od powyższego niewątpliwie konieczna jest zmiana, wskazująca, że zawiadamianie wspólników nie powinno dotyczyć wspólników prowadzących spraw spółki, tak jak zostało to uregulowane w art. 521 ksh w części dotyczącej zawiadomienia wspólników o łączeniu się spółek.

Share.

About Author

TOMASZ KOZAK radca prawny, absolwent prawa na Uniwersytecie Jagiellońskim. Specjalizuje się w doradztwie w zakresie szeroko pojętego prawa handlowego, prawa spółek i M&A. Prawnik In-House w Profbud - spółce deweloperskiej z siedzibą w Warszawie oraz Przewodniczący Rady Nadzorczej spółki dominującej grupy kapitałowej Profbud, w ramach której zapewnia kompleksową obsługę obsługi prawną koordynacji procesów inwestycyjnych grupy dotyczących nieruchomości (w tym w zakresie nieruchomości komercyjnych). Posiada szerokie doświadczenie w kompleksowej obsłudze prawnej transakcji M&A obejmujących różne dziedziny biznesu, w tym w zakresie doradztwa na rzecz startupów oraz funduszy Venture Capital.

5 komentarzy

  1. Andrzej Tropaczyński on

    Bardzo dobry wpis.
    W praktyce czasami spotyka się koncepcję, co prawda różnie ocenianą, zrzeczenia się wspólników prawa do bycia zawiadomionym 😉

    Fajnie, że to już kolejny artykuł na korporacyjnie.pl twórczo oceniający przyjęte rozwiązania w procesach restrukturyzacyjnych, a nie tylko opisujący ich procedurę. Polecam również
    http://www.korporacyjnie.pl/po-co-komu-monitor-sadowy-i-gospodarczy/
    i zapraszam do większej ilości takich wpisów.

    PS Porównanie treści art. 560 z 504 ksh pozwala wątpić w poziom legislacji w tym kraju.

    • Bartek Wasilewski on

      A propos zrzeczenia się wspólników prawa do bycia zawiadomionym – przekonanie, że „chcącemu nie dzieje się krzywda” stoi w sprzeczności z samą konstrukcją dwukrotnego zawiadomienia i dwutygodniowych terminów. Wydaje się, że została ona tak zaprojektowana, aby skłonić wspólnika do zapoznania się z planem przekształcenia (dwa razy go „skłaniamy”), również takiego wspólnika który ufa zarządowi przekształcanej spółki bezgranicznie.

      Kluczowe jest jednak wyłączenie kognicji SRejestr. w tym zakresie, gdyż skrócenie procedury jest najczęściej potrzebne właśnie w spółkach „przyjacielskich” gdzie faza właścicielska jest sprowadzona do uciążliwej formalności (właściciel ufa lub jest powiązany z zarządem).

  2. Pozwolę sobie się nie zgodzić ze sposobem wyliczenia terminów. W mojej ocenie z przepisu jak również głosach lwiej części komentatorów wynika, że przy zawiadomieniu drugie zawiadomienie powinno nastąpić nie później niż na miesiąc przed planowanym dniem powzięcia uchwały, a pierwsze zawiadomienie conajmnniej na dwa tygodnie wcześniej (upraszczając horyzont min. 6 tygodni).

  3. Pozwolę sobie się nie zgodzić – termin miesięczny jest liczony od drugiego zawiadomienia, a nie od pierwszego (S. Krześ, Kodeks, s. 638)

  4. Andrzej Tropaczyński on

    Z tą lwią częścią Pan nieco przesadził. Jest wiele głosów za każdą z dyskutowanych koncepcji.

Leave A Reply

Filtr antyspamowy *